Expositie 'De Jodenvervolging in foto's' officieel geopend

Afgelopen donderdag werd in Nationaal Monument Kamp Vught de expositie ‘De Jodenvervolging in foto’s. Nederland 1940-1945' officieel geopend. De expositie toont een verzameling aan foto’s die de geschiedenis van de Jodenvervolging in Nederland indringend in beeld brengen.

Vorig jaar kreeg Nationaal Monument Kamp Vught uniek materiaal in handen. Drie foto’s die zijn genomen op het station van Vught voor een transport van gevangenen naar Westerbork. Volgens directeur Jeroen van den Eijnde is de expositie de perfecte entourage voor de presentatie van deze foto’s aan het publiek.

Hij herinnert zich de dag dat hij voor het eerst van de foto’s hoorde, nog goed. “Het was 19 maart 2021. Ik kreeg een mail van iemand die schreef dat hij op eBay bijzondere foto’s zag staan. Het was voor ons een breuk met wat we gewend zijn om te betalen voor spullen die we in het museum hebben. Maar in dit geval vond ik het gerechtvaardigd om de foto’s naar Vught te willen halen. Het is uniek materiaal en een foto zegt meer dan duizend woorden. Na een spannende week waren ze van ons en we zijn ze direct in Duitsland op gaan halen. Dat was een hele bijzondere week.”

De foto’s, gemaakt door een Duitse soldaat, laten volgens Van den Eijnde een cruciaal moment van uitsluiting zichtbaar. “Je ziet hoe de gevangenen zo rustig mogelijk naar de trein worden geleid. Geen gedoe, geen geschreeuw of honden. Een onderdeel van de misleidingpolitiek van de Duitsers. Twee van de personen op de foto’s hebben we kunnen achterhalen en daarmee hebben we veel informatie gekregen. Zo weten we nu dat de meeste mensen op de foto’s in Sobibor zijn vergast.”

De foto’s uit de expositie, zijn onderdeel van een boek. Het boek, dat de Jodenvervolging in beeld laat zien, is samengesteld door René Kok en Erik Somers, beeldonderzoekers van het NIOD. “Wij gebruiken beeld om een verhaal te vertellen. Zo zit er een foto in de expositie van een groepje kinderen. Na gedegen onderzoek zijn we erachter gekomen dat alleen het meisje in de witte jurk de oorlog heeft overleefd. Zij zou bij de opening van de expositie zijn in het Nationaal Holocaust Museum, maar overleed een week voor die opening. Ook is er een bijzondere foto van een razzia aan de Geldersedam in Amsterdam. Deze foto is stiekem genomen vanuit een raam. Je kan het moment van zo’n razzia wel beschrijven, maar een foto is veel indrukwekkender. Ook de drie nieuwe Vughtse foto’s zijn van groot historisch belang. Dit zijn foto’s die in de geschiedenisboeken komen.”

Gerard Groeneveld is specialist op het gebied van fotografie door Duitse soldaten tijdens de Tweede Wereldoorlog. “Duitse soldaten maakten vaak herinneringsalbums van hun diensttijd. Deze komen nu steeds meer op de markt. De albums zijn een visueel dagboek. Tegenwoordig worden ze in honderdtallen veranderd. Hierdoor zien we foto’s die we anders nooit zouden zien. Omdat handelaars er geld mee kunnen verdienen, gaan ze ernaar op zoek en komen ze boven. De verkoper heeft hier heel veel geld mee verdiend en later ook nog de kopieën verkocht. Maar als je dit verbiedt, komen de foto’s helemaal niet aan de oppervlakte. Het is de realiteit van nu.”

De Bossche stadschroniqueur Eric Alink leverde ook een bijdrage aan het openingsprogramma door een column voor te lezen. Hierin probeert hij zich voor te stellen hoe het op 23 mei 1943 was op perron 1 van het Vughtse station. “Veel aanwezigen kijken naar een tafereel dat wij niet zien. Zelfs wie dyslectisch is, zal in hun ogen de afschuw, schrik en ontzetting lezen”.. “Het is een krankzinnige foto, want hij zet de tijd verbluffend schaakmat: wij moeten gissen wat zij zien. En wij zien, wat zij niet konden gissen.”…” Als je naar een leeg spoor kijkt, besef dan dat het een waarschuwing is. Het spoor zegt: laat je niet misleiden, blijf waakzaam. Want je denkt dat er misschien een trein is vertrokken, maar het kan zijn dat er een aankomt.”

De vader van Caroline van Hessen-Wijnperle werd op vijftienjarige leeftijd op een ander transport gezet, ook van Vught naar Westerbork. Met dank aan de Vughtse stationschef Willem Jooren, wisten hij en zijn moeder onderweg uit de trein te komen en te ontsnappen. “Ik had altijd voor mezelf een beeld gemaakt van mijn vader op dat station. Deze foto’s emotioneren mij zeer. Het is niet te bevatten. Mijn vader heeft het gered dankzij een engeltje op zijn schouder en zijn moed.” Samen met Van den Eijnde voert ze de officiële openingshandeling uit door een doek weg te halen van de vitrine waarin de drie originele foto’s liggen. Deze zijn niet te zien in de expositie, want daar zijn ze te kostbaar voor. Wel zijn de uitvergrotingen te zien. De expositie is nog te zien tot en met 8 januari 2023.

Begin de dag met het nieuws uit je gemeente met de gratis Nieuwsbrief. KLIK HIER en meld je aan.