Landgoederen, poolreizen en fascisme in de nieuwe ‘Schatten van Vught’

Het augustusnummer van Schatten van Vught bevat zeer uitlopende artikelen: over landgoederen in Vught, reddingsacties op de Noordpool en de aantrekkingskracht van het fascisme op jongeren. Klaasje Douma schreef eerder over De adel in Noord-Brabant 1814-1918. In dit nummer vertelt zij over buitenplaatsen en hun bewoners binnen de grenzen van het dorp Vught.  Kleurrijke landgoederen met al even kleurrijke bewoners. 

De buitenplaatsen van Helvoirt komen in een volgend nummer aan de orde. Toch komt Helvoirt ook in dit nummer aan bod en wel met een bijzonder verhaal van Theo Schouw over de vermelding van straten naar Brabantse schrijvers. Die straatnamen bevatten één opvallende naam, die van Paul Vlemmincx, pseudoniem van Ferdinand Smulders. Vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij één van de katholieke jongeren die zich keerden tegen de gevestigde orde, de RK Staatspartij en het calvinistische Noord-Nederland om via de Groot-Dietse gedachte en het fascisme van Mussolini in Nazikringen terecht te komen. Smulders werd na de oorlog geïnterneerd. Daarna hield hij zich bezig met heemkunde en bouwde hij weer een zekere naam op.

Een vergelijkbare ontwikkeling zien we bij poolreiziger Sjef van Dongen. Ook hij bleek vóór de oorlog bevattelijk voor het fascisme en werd in Vught ‘commandant’ van de Algemeene Nederlandsche Fascisten Bond (ANFB). Daarna keerde hij zich daarvan af en raakte hij in Zeeland betrokken bij verzetswerk. Dat leverde hem na de oorlog het burgemeesterschap op van Aardenburg. Joyce Tritschler-van Os schrijft over deze wonderlijke man.

Losse nummers van Schatten van Vught kosten € 7,50 en zijn te koop bij DePetrus (Heuvel 2), Bruna Vught (Baron van Hövellplein 4) en slijterij Pijnenburg in Helvoirt (Kerkstraat 30). Een jaarabonnement (4 nummers) kost € 25,-- en is te bestellen via [email protected].